از آنجا که خیزش سراسری سال ۱۴۰۱ مهمترین رویداد برای ایرانیان داخل و خارج از ایران است قابل توجه است که بسیاری از حقوق اولیه بشر در این سال از شهروندان سلب شد. در این مجموعه مهمترین حقوق سلبشده را مرور میکنیم.
دو: حق آزادی
حق آزادی اولین حقی است که در سال ۱۴۰۱- بهویژه در جریان خیزش سراسری زن، زندگی – آزادی از شهروندان در ایران سلب شد. آنطور که آمارها نشان میدهند نزدیک به ۲۰هزار نفر از شهروندان در ایران تنها از روزهای پایانی شهریور ماه تا ابتدای اسفند بازداشت شدند و حق آزادیشان مورد تعدی و تجاوز قرار گرفت.
نکته مهم درباره این حجم از بازداشتهای فلهای و گسترده این است که در قریب به اتفاق همه موارد، بازداشتهای صورتگرفته بدون رعایت قواعد و تشریفات قانونی و به صورت کاملا خودسرانه و غیر قانونی رخ داده است.
علاوه بر آنکه از منظر قوانین بینالمللی حقوق بشری از جمله اعلامیه جهانی حقوق بشر، میثاق حقوق مدنی و سیاسی مصداق بارز نقض حقوق بشر است، بر اساس کنوانسیون بینالمللی حمایت از تمامی اشخاص در برابر ناپدیدشدن اجباری و اساسنامه دیوان بینالمللی کیفری جنایت علیه بشریت محسوب میشود. ضمن اینکه بر اساس قوانین داخلی در ایران (یعنی قانون اساسی جمهوری اسلامی، قانون مجازات اسلامی و قانون آیین دادرسی کیفری) بازداشت خودسرانه ممنوع و جرمانگاری شده است.
