از آنجا که خیزش سراسری سال ۱۴۰۱ مهمترین رویداد برای ایرانیان داخل و خارج از ایران است قابل توجه است که بسیاری از حقوق اولیه بشر در این سال از شهروندان سلب شد. در این مجموعه مهمترین حقوق سلبشده را مرور میکنیم.
ده : حقوق زندانیان
سلب حقوق ابتدایی و انسانی زندانیان در ایران سابقهای بیش از ۴۰ سال دارد و این روند در سال گذشته (۱۴۰۱) بهویژه علیه زندانیان و بازداشتشدگان خیزش سراسری زن، زندگی، آزادی نیز ادامه یافت.
اعمال شکنجه و ضربوشتم زندانیان، آزار و اذیت روحی و روانی آنها به واسطه اعلام خبر دروغ مرگ بستگانشان یا اعلام صدور حکم دروغین اعدام علیه آنها یا اعلام خبر دروغین بازداشت خواهر و برادر، برای اخذ اعترافات اجباری، جلوگیری از دسترسی زندانیان به خدمات درمانی با حال جسمانی وخیم، جلوگیری از تماس و ملاقات با خانواده و وکیل، خوراندن دارو و مواد روانگردان، داروهای شیمیایی و توهمزا به زندانیان و مخفیکردن بازداشتشدگان و عدم ارائه اطلاعات به خانواده آنها، از جمله مواردی است که به واسطه آن حقوق انسانی زندانیان در سال گذشته در ایران بهشدت نقض شده است.
ارتکاب این اعمال و رفتارها علاوه بر آنکه صراحتا بر خلاف حقوق انسانی به رسمیت شناخته شده است، در اسناد بینالمللی حقوق بشری (اعلامیه جهانی حقوق بشر، میثاق حقوق مدنی و سیاسی و میثاق حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، کنوانسیون بین المللی منع شکنجه و دیگر رفتارها و مجازاتهای بیرحمانه و غیرانسانی و سند مجموعه استانداردهای سازمان ملل برای زندانیان) قید شده است و مصداق بارز نقض فاحش و گسترده حقوق بشر محسوب میشود، با قوانین موضوعه داخلی در ایران از جمله قانون اساسی، قانون آیین دادرسی کیفری و آیین نامه سازمان زندانها نیز تعارض کامل دارد و حتی در قانون مجازات اسلامی جرمانگاری شده است.
