در پی اعتراضات سراسری اخیر و بازداشتهای گسترده شهروندان در شهرهای مختلف ایران، گزارشهای متعددی از اعمال فشار شدید بر بازداشتشدگان برای اخذ اعتراف اجباری دریافت شده است. تجربه پروندههای امنیتی نشان میدهد اعتراف، به اصلیترین ابزار دستگاه قضایی و امنیتی برای پروندهسازی بدل شده است. به همین دلیل، دادبان به خانوادهها هشدار میدهد که این موضوع را جدی بگیرند.
بر اساس ماده ۱۶۰ قانون مجازات اسلامی، اقرار یکی از مهمترین ادله اثبات جرم است و مطابق ماده ۱۷۱، در صورت وجود اقرار معتبر، عملا نیازی به بررسی سایر ادله نیست. همین جایگاه حقوقی اعتراف است که باعث میشود بازجویان با فشار، تهدید و شکنجه در پی گرفتن اقرار از بازداشتشدگان باشند. هدف، ساختن پروندههایی سریع و کمهزینه علیه معترضان است.
دادبان تاکید میکند خانوادهها در هر امکان تماس یا ملاقات، به بازداشتشدگان گوشزد کنند تا حد ممکن در برابر پذیرش اتهام و اعتراف مقاومت کنند و هیچ نوشته یا اظهاری را بدون آگاهی امضا نکنند. اعتراف اجباری، نه تنها مسیر دفاع را دشوار میکند، بلکه میتواند مبنای صدور احکام سنگین، از جمله حبسهای طولانی و حتی مجازات مرگ قرار گیرد.
در عین حال، اگر بازداشتشدهای تحت فشار ناچار به اعتراف شده است، باید در اولین مواجهه با مقام قضایی، اعترافات پیشین را صراحتا انکار کند و اعلام کند که اقرارها تحت فشار و شکنجه اخذ شدهاند. بر اساس قانون، قاضی موظف است در صورت انکار، مجددا تحقیق کند. ثبت رسمی ادعای اجبار، نخستین گام برای بیاعتبار کردن اعترافات اجباری است.