در روزهای اخیر شماری از مقامات حاکمیتی در ایران، اظهار کردهاند که ایرانیان دوتابعیتی و شهروندان غربی بدون هیچ مشکلی میتوانند به ایران سفر کنند.
این اظهارات در حالی است که تجربه بازداشتهای گسترده دوتابعیتیها و شهروندان غربی در ایران، نشاندهنده وجود روندی غیرقانونی و خلاف اصول ابتدایی حقوق بشر از سوی نهادهای اطلاعاتی و امنیتی و ناامنبودن سفر به ایران برای شهروندان غربی و دوتابعیتی است.
از جمله بازداشتشدگان میتوان به جیسیون رضاییان، رولاند گابریل مارشال، کایلی مور گیلبرت، جولی کینگ و مارک فیرکین، مایکل وایت، آفرین نیساری، ژیائو وانگ، نزار زکا، احمدرضا جلالی، ناهید تقوی، انوشه آشوری، مهران رئوف و یوهان فلودروس اشاره کرد. برخی از این دست زندانیان، در ازای پول یا آزادی ماموران زندانی جمهوری اسلامی در کشورهای غربی آزاد شدهاند.
مهمترین عامل در ناامنی ایران برای شهروندان غربی و دوتابعیتی، فقدان حاکمیت قانون بهویژه در دستگاه قضایی و ضابطانش یعنی نهادهای انتظامی، اطلاعاتی و امنیتی است. قوه قضاییه و ضابطان قضاییاش در ایران، در عمده موارد به صورت روندی سیستماتیک، به قوانین موضوعه مربوط به حقوق شهروندی و قوانین کیفری پایبند نیستند و در نتیجه به راحتی و در صورت نیاز این قوانین را نقض میکنند.
از سوی دیگر از منظر حاکمیتی و سازوکار تقسیم قدرت میان قوای سهگانه نیز وابستگی دستگاه قضایی به حاکمیت سیاسی و بهویژه به نهادهای قدرتمند نظامی و امنیتی و عدم استقلال قضات و دادگاهها سبب شده، قوه قضاییه در ایران توان و قدرت لازم برای تامین و تضمین حقوق اساسی انسانها و بهویژه گردشگران را نداشته باشد و در عمل خود به نهادی در راستای نقض این حقوق اساسی از جمله حق آزادی و امنیت تبدیل شود.
به علاوه، وجود عناوین قانونی نامشخص از جمله «همکاری با دول متخاصم علیه جمهوری اسلامی» موضوع ماده ۵۰۸ کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی (تعریزات و مجازاتهای بازدارنده) و همچنین عدم رعایت قوانین و مقررات مربوط به آیین دادرسی کیفری در دادگاههای رسیدگیکننده به این اتهامات شرایط را از منظر قانونی برای بازداشت توریستها و شهروندان غربی در ایران سهل و آسان کرده است.
از اینرو توصیه دادبان به عنوان یک مرکز مشاوره و آموزش حقوقی و حقوق بشری به شهروندان غربی این است که فریب وعدهها و وعیدهای مقامات قضایی و دولتی و همچنین آژانسهای مسافرتی را نخورده و همچنان در شرایط فعلی جز در موارد بسیار ضروری از سفر به ایران خودداری کنید.







