از آنجا که خیزش سراسری سال ۱۴۰۱ مهمترین رویداد برای ایرانیان داخل و خارج از ایران است قابل توجه است که بسیاری از حقوق اولیه بشر در این سال از شهروندان سلب شد. در این مجموعه مهمترین حقوق سلبشده را مرور میکنیم.
یک:حق حیات
حق حیات انسانی مهمترین و اساسیترین حقی است که در سال گذشته (۱۴۰۱) بهویژه در جریان خیزش سراسری زن، زندگی، آزادی از شهروندان در ایران سلب شد. طبق آمارها دستکم ۵۳۰ نفر از شهروندان به دلیل شرکت در تجمعات اعتراضی در ایران در نتیجه تیراندازی مستقیم نیروهای امنیتی و انتظامی یا ضربوشتم ماموران یا اعمال شکنجه در زندانها و بازداشتگاهها کشته شدهاند.
حق حیات از جمله اساسیترین و ابتداییترین حقوق بشر است که در اعلامیه جهانی حقوق بشر و میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی به عنوان نسل اول حقوق بشر به رسمیت شناختهشده و از این رو غیر قابل سلب و تحدید است.
کشتار معترضان به واسطه شلیک مستقیم گلولههای جنگی یا قتل آنها از طریق اعمال شکنجه در زندانها و بازداشتگاهها علاوه بر آنکه مصداق بارز نقض فاحش و گسترده حق حیات انسانی است، بنا بر قوانین بین المللی حقوق بشری (اعلامیه جهانی حقوق بشر، میثاق حقوق مدنی و سیاسی، کنوانسیون جهانی منع شکنجه، کنوانسیونهای چهارگانه ژنو و اساسنامه دیوان بین المللی کیفری) جنایت علیه بشریت محسوب شده و به عنوان یک جرم بین المللی کیفری قابل تعقیب در دادگاه کیفری بین المللی است.
